Telefonu satmadan əvvəl nə etməli?

Telefonu satmadan əvvəl nə etməli?

 Ağıllı telefonunuzu satmadan əvvəl bunları mütləq edin ki sonra başınız ağrımasın!

Gənc və texnologiya həvəskarı əhalinin də köməyi ilə xüsusən Azərbaycanda çox tez-tez telefon və ya tablet yenilənir, dəyişdirilir. Ancaq bir çox dəfə istifadəçilər, əldən çıxarmağa çalışdıqları cihazın içindəki verilərin tanımadığı birinin əlinə keçməsini önəmsəmir, ya da diqqət etmir. Lakin günümüzün ağıllı telefonları, istifadəçiyə dair çox şəxsi məlumat daşıyır.

 Telefonda nələrə erişə bilir?

Mübadilə, bank və sosial şəbəkə kimi əməliyyatların hesabları, kredit kartı məlumatları, şəxsi məlumatlar, fotolar, videolar, yer məlumatı, hesab detalları, webdə gəzinmə keçmişi, Wi-Fi əlaqə keçmişi, müxtəlif hesablara aid oturum açma məlumatları. Siyahını uzatmaq olar.

Bütün bu göstəricilər, bir kiber cinayətkarın, cihaz sahibi və ya yaxınlarına qarşı təcavüz keçirməsi üçün yetər də, artar da. Hətta yanlış əllərə düşəcək olsa bu məlumatlar qəsb, saxtalaşdırma və avadanlığın sahibinə qarşı şantajla də nəticələnir. Buna görədə tədbir alınması, istifadəçilərə gecələr daha rahat yuxu təmin edəcəkdir.

 Nə etmək olar?

 Əvvəla, dosyalarınızı silin amma kilid sual bu: Bir faylı silərkən saxlanan fakt həqiqətən silinir mu? Təəssüf ki, yox! Bir çox elektron cihazda bir fayl silmək demək əslində sistemə gələn dəfə fayl yazılması lazım olanda əvvəlki işinin üstünə yaza söyləməkdən ibarətdir.

 Lakin sonrakı yazma əməliyyatı baş verənə qədər məlumat, fiziki olaraq bit halı ilə saxlanılır və lazım olanda xilas olunan vəziyyətdə yerləşir. Bu cür təmizləmə əməliyyatlarına məntiqi silmə adı verilir və dərhal bütün işlətim sistemləri bu üsulla işləyir.

Fabrika ayarlarına qayıdın

 2015-ci ildə aparılan bir araşdırmaya görə Apple və Blackberry cihazlarda həyata keçirilən Fabrika ayarlarına qayıtma prosesində göstəricilər, fiziki olaraq geri qaytarılmayacaq şəkildə silinir. Amma çoxu Android işlətim sistemli cihaz bu qədər şanslı deyil, Fabrika ayarlarına qaytarıldıqdan sonra belə göstərici xilas etmək olur.

 Tədqiqatçılara görə, bunun səbəbi, "Apple və Blackberrynin avadanlıqları üzərində daha çox nəzarət sahibi olması" kimi izah olunur.

 Özünüzü necə qoruya bilərsiniz?

 Qeyd etdiyimiz kimi, ios istifadəçiləri üçün Fabrika ayarlarına qayıtması kifayətdir. Amma Android istifadəçiləri nə etməli? Göstəricinin yenə də azad edilməsini mane olmağın ən sadə yolu Fabrika ayarlarına qaytarmadan əvvəl cihazı şifrləmək.

 Bu şəkildə birləri cihazın fiziki kopyasını yaratsa belə  üzərindəki bitlər heç bir şey ifadə etməyəcək. Bütün bunlar, cihazı yeni satın alan və ya istifadə edən adam üçün, cihazın istifadəsi baxımından da problem yaratmayacaq.

 Şifrələmə necə edilir?

 Android cihazınız şifrləmək üçün Qurğular - Təhlükəsizlik - Şifrələmə(Ayarlar > Güvenlik > Şifreleme) menyusuna gedə bilərsiniz. Bundan başqa, sıfırla variantları də Nizamlalar - Yedeklemə & Sıfırla - Fabrika(Ayarlar > Yedekleme & Sıfırlama > Fabrika ayarlarına) ayarlarına sıfırla menyusunda var.

 Kartları unutmayın!

 Son olaraq da SIM Kart və Micro SD kartları da çıxarmağı unutmayın. Bu şəkildə cihazı həqiqətən təmizləmiş və şəxsi məlumatları qorumuş olarsınız.